นับเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านที่ใช้ความเรียบง่าย แฝงถึงความประหยัด ความพอดี ความพอเพียง และความร่วมมือร่วมใจ ซึ่งท้ายสุด สัมฤทธิ์ผลสูง ที่สามารถทำให้เกิดแสงประทีป ส่องสว่างอยู่กลางลำน้ำยามค่ำคืนได้อย่างยาวนาน จนเกิดเป็นภาพดั่งฝันที่ดวงประทีป ลอยเกาะกลุ่มเป็นเส้น-เป็นสายอยู่กลางลำน้ำแม่กลองในคืน วันเพ็ญเดือนสิบสอง คือ วันลอยกระทง ของทุกปี
พิธีลอยกระทงสี เป็นภูมิปัญญาชาวบ้านที่ใช้ความพอเหมาะ-พอสม และการประหยัด พอเพียง ในการพับกระดาษให้มาเป็นกระทง โดยเริ่มจาก ตัดกระดาษสีต่างๆ เป็นรูปสี่เหลี่ยมจตุรัส จากนั้น พับ จับมุม กลับด้าน ยกกลีบ เพียงเท่านี้ก็กลายเป็น หนึ่งกระทง แล้ว ง่ายๆ รวดเร็ว ประหยัด ทั้งงดงาม!
นำ กระทงสี เรียงลงใน ถาดสังกะสี จำนวนเท่าไหร่อยู่ที่ใช้ถาดใหญ่หรือเล็ก แล้วใส่ น้ำมันพืช ลงไปในกระทง มากหรือน้อยตามความต้องการ แล้ววาง ตีนกา (เชือกกระสอบ 3 เส้นควั่นรวมกัน แล้วตัดเป็นท่อนเล็กๆ จากนั้นดึงเชือก 3 เส้นที่ปลายด้านหนึ่ง ให้กางออกมาเป็นสามขา อีกด้านยังควั่นเป็นปลายเส้นเดียว ใช้จุดประทีป) จุดไฟที่ปลายตีนกาในทุกๆกระทง แล้วก็นำไปลอย โดยยกทั้งถาดอธิฐานจิต จากนั้นค่อยๆ จุ่มถาดทั้งถาดลงไปในแม่น้ำ กระทงจะลอยน้ำ จากนั้นค่อยๆดึงถาดขึ้นมา กระทงสี จะลอยเป็นกลุ่ม-เป็นสาย ดูงดงามตระการตา และด้วยใช้น้ำมันกับตีนกา ไฟจะติดเช่นนี้ไปอีกหลายชั่วโมง ทั้งน้ำมันจะเบากว่าน้ำ จะทำให้ กระทงสีลอยน้ำไปได้ไกลได้นานอย่างใจคิด อีกประการหนึ่ง กระดาษ เป็นวัสดุที่ย่อยสลายได้ง่าย เวลาผ่านไปก็จะถูกสายน้ำย่อยสลายไปโดยไม่มีปัญหาสิ่งแวดล้อม น้ำมันพืชที่ใช้เพียงเล็กน้อยก็ไม่เกิดปัญหาสิ่งแวดล้อมตามมา นับเป็นสุดยอดภูมิปัญญาชาวบ้านที่น่าทึ่ง
ประวัติกระทงสี
ตามประวัติกล่าวว่า ผู้คิดทำกระทงกระดาษแบบนี้ คือ หลวงพ่ออุตตะมะ แห่ง วัดวังก์วิเวการาม อ. สังขละบุรี จ.กาญจนบุรี บริเวณต้นแควน้อยอันเป็นต้นแม่น้ำแม่กลอง ด้วยเดิมการลอยกระทงของชาวมอญที่นี่ ก็มีรูปแบบคล้ายที่เราเห็นโดยทั่วไป ที่ใช้ใบตองเป็นวัสดุหลัก แต่ละปีชาวมอญจะต้องทำกระทงใบตองจำนวนมาก เพื่อให้พอกับลูกศิษย์ลูกหาหลวงพ่อ ที่เดินทางไปทำบุญที่วัด ด้วยหลวงพ่อมีเชื้อสายมอญ รับรู้ถึงภูมิปัญญาชาวมอญที่สามารถ ตัด-พับกระดาษ ให้เป็นงานศิลปะได้หลายรูปแบบ หลวงพ่อจึงดำริให้ชาวมอญนำศิลปะการตัด-พับกระดาษมาใช้ในการทำกระทงขึ้น เพื่อความประหยัด ได้จำนวนมากและรวดเร็ว เริ่มต้นที่ วัดวังก์วิเวการาม โดยตัด-พับกระดาษ เป็นกระทงกระดาษ ซึ่งคงเป็นเช่นนี้มานานหลายสิบปี
กระทั่ง ราว 30-40 ปีที่แล้ว พระครูวรธรรมพิทักษ์(หลวงพ่อลม-มรณะภาพแล้ว) อดีตเจ้าอาวาส วัดม่วง(บน) เขต อ.บ้านโป่ง จ.ราชบุรี ซึ่งมีเชื้อชาติมอญ ได้ริเริ่มนำ กระทงกระดาษ ของหลวงพ่ออุตตะมะ มาใช้ในงานลอยกระทงของ วัดม่วง (บน) อ.บ้านโป่ง
ปัจจุบันเมื่อใกล้เทศกาลลอยกระทง ชุมชนชาวมอญบริเวณนั้นจะตัด-พับกระดาษ เป็นกระทงจำนวนมาก โดยกระจายไปสู่วัดอื่นๆโดยใกล้เคียง
Facebook comments:
